Bloomberg’in derlediği gemi takip verilerine göre, Basra Körfezi’ne doğru ilerleyen boş süpertankerler artan güvenlik riskleri nedeniyle rotalarını çevirmeye başladı. Füceyre’ye yaklaşan en az 10 Çok Büyük Ham Petrol Taşıyıcısı (VLCC) ile birkaç Suezmax tipi gemi, son günlerde hareketlerini durdurdu veya bölgeden geri döndü.
Gemi transferleri için kritik bir geçici durak noktası ve tanker işletmecilerinin su yoluna yaklaşma iştahının ana göstergesi olan Füceyre’deki bu geri çekilme, bölgenin temel ihracat modelini de tehdit ediyor.
Mevcut sistemde dev ham petrol taşıyıcıları Hürmüz Boğazı dışındaki güvenli sularda beklerken, mekik tankerleri boğazdan geçerek petrolü getirip büyük gemilere yüklüyordu.
Küresel enerji arzında bu aksamalar yaşanırken Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, ABD Başkanı Trump’ın duyurduğu ateşkes mutabakatına Rusya’nın uymadığını belirterek Moskova’nın yeni saldırılarla anlaşmayı ihlal ettiğini açıkladı. Kesintisiz boş tanker tedarikine dayanan bu mekanizmanın sekteye uğraması ve operasyon sürelerinin uzaması ise sevkiyat hızını ciddi oranda yavaşlatıyor.
NAVLUN FİYATLARI ROKET FIRLATMA BEDELİNİ GEÇTİ
Güvenlik riskleri ve Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalarla derinleşen tanker kıtlığı, deniz nakliye maliyetlerini astronomik seviyelere taşıdı.
Tankerle petrol taşımanın uzaya roket fırlatmaktan daha maliyetli hale geldiği bu dönemde piyasadaki son rakamlar ve etkileri şöyle şekillendi:
80 Milyon Dolarlık Navlun: Gemi komisyonculuğu şirketi Gibson’ın verilerine göre, ABD’den Çin’e bir süpertanker kiralamanın maliyeti 80 milyon dolara ulaştı. Bu rakam, standart bir SpaceX Falcon 9 roketinin 74 milyon dolarlık fırlatma bedelini geride bıraktı.
Tarihi Rekor: Sektör temsilcileri ve borsa brokerleri, enflasyona göre ayarlanmış navlun oranlarının 1960’larda ilk süpertankerlerin denizlere inmesinden bu yana en yüksek seviyeye çıktığını ve 1980’lerdeki Tanker Savaşları dönemini geride bıraktığını belirtiyor.
Uzatılmış Rotalar ve Hasarlar: Afrika çevresini dolaşmak zorunda kalan gemiler, uzayan transfer süreçleri ve İran saldırıları nedeniyle tamire alınan tankerler küresel filonun kapasitesini her geçen gün daha da daraltıyor.
Rekor İkinci El Değeri: Tanker bulunabilirliğindeki kısıtlılık nedeniyle ikinci el piyasasında yeni bir petrol tankerinin değeri geçen yıl sonuna göre %60’ın üzerinde artışla 240 milyon dolarlık rekor seviyeye yükseldi.
RAFİNERİLER BASKI ALTINDA
Gemi nakliye ücretleri, toplam ham petrol fiyatları içinde dramatik bir paya sahip olmaya başladı. Geçen yıl ortalama 4,50 dolar olan ABD çıkışlı navlun maliyeti, bu hafta varil başına 41 dolara fırladı. Bu durum, varili 91 dolar civarında işlem gören WTI vadeli kontratlarının yaklaşık %45’ine denk geliyor.
Süpertanker krizinin yayılmasıyla daha küçük ölçekli Suezmax gemilerinin günlük ortalama kazançları da ay başındaki seviyesinin beş katına çıkarak 680 bin doları aştı.
Armatörler ve gemi sahipleri için rekor gelir anlamına gelen bu tablo, petrol üreticileri, rafineriler ve küresel enerji devleri için büyük bir finansal yüke dönüşüyor. Yüksek taşıma maliyetleri nedeniyle Batı Afrika ham petrolü Çinli alıcılara ancak indirimli fiyatlarla satılabilirken, Shell gibi küresel oyuncular değişken kiralama giderlerinin bilançolar üzerindeki olumsuz etkisine dikkat çekiyor.
Yükselen navlunun işleme marjlarını eritmesi durumunda, rafinerilerin ham petrol işleme hacimlerini düşürmek zorunda kalabileceği ve bunun da küresel enerji arzında yeni bir kriz tetikleyebileceği değerlendiriliyor.
RUSYA VE UKRAYNA MESAJI İŞE YARAMADI
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, enerji altyapılarına yönelik saldırıların durdurulmasını öngören ateşkes mutabakatına Rusya’nın uymadığını açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump’ın duyurduğu anlaşmanın ardından konuşan Zelenskiy, Moskova yönetimi tarafından gerçekleştirilen yeni saldırıların ateşkes ihlali anlamı taşıdığını belirtti. Saldırıların durdurulması yönündeki kararlılığını koruduğunu vurgulayan Ukrayna lideri, Rus ordusunun taahhütlerini yerine getirmediğine dikkat çekti. Kiev yönetimi, sivil altyapıyı hedef alan bu hamlelerin diplomasi kanallarını ve sağlanan hassas dengeleri doğrudan zedelediğini savunuyor.
